ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ

Ερωτήσεις - Απαντήσεις

                                                                                                       

Τί είναι ροχαλητό;

Ροχαλητό λέγεται η παραγωγή αναπνευστικού θορύβου κατά τον ύπνο, προερχομένου από κραδασμούς των φαρυγγικών τοιχωμάτων. Ο χαρακτηρισμός του ροχαλητού ως διαταραχής είναι κατ' αρχήν λάθος, μιας και οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι ροχαλίζουν κάποιες νύχτες, σε κάποια φάση του ύπνου, ιδίως όταν είναι πολύ κουρασμένοι. Το 30% περίπου του γενικού πληθυσμού ροχαλίζει κάθε φορά πού κοιμάται. Το 80% ροχαλίζει μόνο περιστασιακά. Το ροχαλητό συμβαίνει απλά διότι ο μυϊκός τόνος χαλαρώνει κατά τον ύπνο, οπότε η διέλευση αέρος μέσα από στενά περάσματα με μαλακά τοιχώματα μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να προκαλέσει δόνηση των τοιχωμάτων, με αποτέλεσμα τον γνωστό «μελωδικό» ήχο. Κατά την εγρήγορση δεν παράγεται ροχαλητό, ακόμη κι αν υπάρχουν προϋποθέσεις, διότι τα φαρυγγικά τοιχώματα έχουν τον φυσιολογικό τους μυϊκό τόνο, πού δεν επιτρέπει τη χαρακτηριστική δόνηση.

-Οι ενήλικες χρειάζονται περί τις 7 με 8 ώρες ύπνου καλής ποιότητος κάθε νύκτα. Περίπου 6% είναι καλά με λιγότερες από 5 ώρες.
-Περί τις 900000 κάτοικοι της Ελλάδος πάσχουν από νοσηρό ροχαλητό, εκ των οποίων περί τις 500000 είναι αδιάγνωστοι (στοιχεία από Ευρωπαϊκές και Αμερικανικές μελέτες).
-Ο ύπνος των ανθρώπων αυτών, εφ’ όσον δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημά τους, διαταράσσεται εκατοντάδες φορές κάθε νύκτα. Η ιδιόμορφη αυτή αϋπνία τούς προκαλεί ημερησία κόπωση, υπνηλία και ευερεθιστότητα.
-Το νοσηρό ροχαλητό αυξάνει την πιθανότητα για υπέρταση, καρδιακά νοσήματα, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (4πλάσια), διαβήτη τύπου 2, στυτικές διαταραχές, κατάθλιψη, εργατικά και τροχαία ατυχήματα. 
-Το νοσηρό ροχαλητό αυξάνει την πιθανότητα για σοβαρές επιπλοκές στη γενική χειρουργική τρείς φορές. Οι μη θεραπευμένοι ασθενείς χρησιμοποιούν διπλάσιους ιατρικούς πόρους από τον γενικό πληθυσμό.
-Συνολικά, το νοσηρό ροχαλητό μειώνει το προσδόκιμο ζωής κατά 5-10 χρόνια.
-Η θεραπευτική αντιμετώπιση του νοσηρού ροχαλητού μπορεί να αναστρέψει τα παραπάνω προβλήματα υγείας.
-Η αντιμετώπιση του νοσηρού ροχαλητού βελτιώνει τον σακχαρώδη διαβήτη (όταν υπάρχει) και αναστρέφει την πιθανότητα των άλλων επιπλοκών.
-Οι συνηθέστεροι τρόποι αντιμετωπίσεως του νοσηρού ροχαλητού είναι η εφαρμογή αναπνευστήρας CPAP κατά τον ύπνο, διάφορες χειρουργικές επεμβάσεις και η εφαρμογή οδοντικών προθέσεων.

Ποιοί παράγοντες προδιαθέτουν για ροχαλητό;

Οι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι πολλοί και ποικίλοι. Θα αναφερθούμε στους σπουδαιότερους.
-Η ηλικία. Μετά τα 50 ροχαλίζουν πολύ περισσότεροι, απ’ ότι πριν απ’ τα 50. Μετά τα 65 ροχαλίζει πάνω από το 50% του πληθυσμού περίπου.
-Το φύλο. Οι άνδρες (36.5%) ροχαλίζουν 2 περίπου φορές συχνότερα από τις γυναίκες (18.9%).
-Παράγοντες πού προκαλούν χαλάρωση του μυϊκού τόνου. Ο μυϊκός τόνος ρυθμίζεται από το κεντρικό νευρικό σύστημα, και υπάρχει σαφής ιδιοσυγκρασιακή προδιάθεση σε ορισμένους ανθρώπους στο θέμα αυτό. Η μεγάλη κόπωση προκαλεί φυσιολογικά μεγαλύτερη χαλάρωση. Η κατανάλωση οινοπνεύματος και ηρεμιστικών φαρμάκων είναι πολύ σημαντικός παράγων.
-Η στάση του σώματος. Στην ύπτια θέση η γλώσσα τείνει να πέφτει προς τα πίσω και να στενεύει ή να φράσσει τον φάρυγγα.
-Ο σωματότυπος. Ο πυκνικός τύπος σώματος (ευρύς σκελετός με μεγάλη μυϊκή μάζα, κοιλιά, ισχυρά άκρα και κοντό λαιμό) προδιαθέτει πολύ περισσότερο από τον αθλητικό ή τον λεπτοφυή σωματότυπο. Εύκολα μετρήσιμη είναι η περίμετρος του λαιμού (ΦΤ Άνδρες <43 εκ., Γυναίκες < 41 εκ.)
-Το μεγάλο σωματικό βάρος (BMI>35) και άλλα μεταβολικά αίτια (πχ υποθυρεοειδισμός). Συνδέεται άμεσα με το πάχος των τοιχωμάτων του φάρυγγα και με το αναπνευστικό έργο, λόγο του βάρους του κοιλιακού τοιχώματος, το οποίο πρέπει να μετακινιέται σε κάθε εισπνοή. Πάρα ταύτα υπάρχουν άτομα με φυσιολογικό βάρος πού ροχαλίζουν νοσηρά.

Πώς αντιμετωπίζεται το ροχαλητό;

Η βελτίωση της ρινικής αναπνοής, ώστε να είναι επαρκής κατά τον ύπνο, είναι στρατηγικής σημασίας στην αντιμετώπιση τόσον του απλού, όσον και του νοσηρού ροχαλητού, διότι μερικές φορές λύνει τελείως το πρόβλημα, ενώ σε περίπτωση πού χρειαστεί και μάσκα CPAP, αυτή θα εφαρμοσθεί χωρίς επιπλοκές και προβλήματα. Η βελτίωση της ρινικής αναπνοής επιτυγχάνεται με συντηρητικά μέσα, εφ’ όσον πρόκειται για ρινίτιδα, αλλεργία, ιγμορίτιδα κλπ, ή με χειρουργικά μέσα, εφ’ όσον πρόκειται για σκολίωση διαφράγματος, υπερτροφία των κογχών, πολύποδες, ανεπάρκεια των πτερυγίων του ρινικού προδόμου κλπ.Στοματικός νάρθηκας (μασελάκι) προτείνεται για τις περιπτώσεις εκείνες, όπου το πρόβλημα εντοπίζεται μόνο στο επίπεδο της ρίζας της γλώσσης. Εδώ, η δημιουργία ενός ελεγχομένου, προσωρινού προγναθισμού, προωθώντας την κάτω γνάθου με την εφαρμογή ενδοστοματικού νάρθηκα κατά τον ύπνο, μπορεί να διευρύνει αποτελεσματικά τον αυλό του φάρυγγα και να παύσουν οι άπνοιες. Οι νάρθηκες κατασκευάζονται στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο   με την λήψη αποτυπωμάτων από τον οδοντίατρο. Δεν είναι λίγοι οι ασθενείς πού έχουν βοηθηθεί με τον σχετικά απλό αυτόν τρόπο.

       

Αναπνευστικές και ασκήσεις γλωσσας

1. Φουσκώστε ένα μπαλόνι  και βάζοντας τη γλώσσα μπροστά  εμποδίστε το  να ξεφουσκώσει για 10’’. Επαναλάβατε  το ίδιο τρεις φορές .

2. Σπρώξτε τη  γλώσσα μπροστά μέχρι το πηγούνι και επαναλάβετε το ίδιο 10 φορές επί 3΄΄ κάθε φορά.

3. Βγάλτε τη γλώσσα προς τα πάνω  μέχρι να φτάσει τη μύτη. Κάντε το ίδιο 10 φορές επί 3΄΄ κάθε φορά.

4.Βάλτε  αντίσταση με το χέρι, ενώ σπρώχνετε  τη κάτω γνάθο προς τα μπροστά, σε μια προσπάθεια να έρθουν τα κάτω δόντια  πιο μπρόστα από τα πάνω .Κάντε το ίδιο 10 φορές επί 5΄΄κάθε φορά.

5.Κρατήστε  αντίσταση  στη προσπάθεια διάνοιξης της κάτω γνάθου .Επαναλάβατε  το ίδιο 10 φορές επί 5΄΄ κάθε φορά.

6.Σπρώξτε  τη  γλώσσα προς πάνω και πίσω, να πιέζει  τον ουρανίσκο  (υπερώα), ενώ  συγχρόνως  μετακινείτε τα δόντια προς  τα  εμπρός. Επαναλάβατε το ίδιο 10 φορές.